Jarosław Narymunt Rożyński

Upadek Królestwa Polskiego i krwawa niepodległość 1918-1939

11 listopad 2016r

Dwudziestolecie międzywojenne jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych okresów historii Polski XX wieku. Jedni uważają to za okres rozkwitu wolności i gospodarki, natomiast inni wytykają biedę, rozwarstwienie i dyktaturę. Dla jednych Józef Piłsudski stał się wielkim bohaterem, dla innych nieprzewidywalnym dyktatorem. Powstanie II Rzeczypospolitej stało się fundamentem, na którym oparła się III Rzeczpospolita.

Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada jest upamiętnieniem odzyskania niepodległości w 1918 roku po 123 latach zaborów (1795 - 1918). Święto zostało ustanowione 23 kwietnia 1937 roku . W lipcu 1945 zostało zniesione przez Krajową Radę Narodową, czyli ciało polityczne utworzone jeszcze w trakcie II Wojny Światowej przez Polską Partię Robotniczą. Pierwszym liderem tej partii komunistycznej był nie kto inny, ale Marceli Nowotko, a ostatnim - Bolesław Bierut.

28 listopada 1942 roku w pobliżu warszawskiego Dworca Zachodniego granatowa policja znalazła zwłoki Marcelego Nowotki. Tego dnia Nowotko był umówiony z Bolesławem Mołojcem. Udało się to dopiero po 3 dniach. Mołojec oznajmił początkowo, że spotkał się z Nowotką, ale po krótkiej rozmowie rozstali się i nie wie co się z nim stało. Jednakże po kilku dniach zmienił zdanie i powiedział, że zostali z Nowotką napadnięci przez nieznanych sprawców a Nowotko zginął zastrzelony. Dlaczego uciekł zostawiając Nowotkę ? Tłumaczył się, iż stchórzył i ratował samego siebie.

Oświadczył również, że zabójstwa dokonała Armia Krajowa.

W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - nie obchodziliśmy Święta Niepodległości. Przywrócono je dopiero w trakcie transformacji ustrojowej w 1989 roku.

Data 11 listopada to oczywiście data zakończenia I wojny światowej dzięki zawarciu rozejmu w Compiègne.

Niewiele osób dzisiaj wie, że 11 listopada nie jest początkiem republiki II Rzeczypospolitej.

5 listopada 1916 roku, czyli dwa lata wcześniej wydano "Akt 5 Listopada" gwarantujący powstanie Królestwa Polskiego. Była to państwowość wyrażająca się w istnieniu instytucji państwowych (sądownictwa i szkolnictwa) pod egidą Rady Regencyjnej, wyposażonej formalnie przez mocarstwa okupujące terytorium Królestwa Polskiego, w atrybuty zwierzchnictwa. Podstawą prawną do rozporządzania przez państwa centralne terenami zdobytymi od Rosji był artykuł 3 traktatu pokojowego pomiędzy państwami centralnymi a bolszewickim rządem Rosji, zawartego 3 marca 1918 roku w Brześciu Litewskim. Zgodnie z nim Niemcy i Austro-Węgry miały ustalić przyszłość tych terytoriów w porozumieniu z ich ludnością. Rozejm w Compiègne (1918) oraz traktaty pokojowe (m.in. Traktat wersalski, Traktat pokojowy z Austrią 1919) uznawały korzyści uzyskane przez państwa centralne w pokoju brzeskim za niebyłe. Nakazywały im również szanować niepodległość wszystkich terytoriów, które stanowiły część byłego Cesarstwa Rosyjskiego w dniu 1 sierpnia 1914 roku, jako trwałą i niezbywalną.

7 października 1918 roku Rada Regencyjna Królestwa Polskiego wydała deklarację niepodległości, zaś w listopadzie tegoż roku Królestwo Polskie stało się źródłem niepodległego państwa polskiego, określanego jako II Rzeczpospolita.

11 listopada nastąpiło przekazanie przez Radę Regencyjną zwierzchniej władzy nad wojskiem brygadierowi Józefowi Piłsudskiemu.

Na jakiej podstawie ? Czy była to decyzja całego narodu ? Dlaczego nie odbyły się demokratyczne wybory w republice ?

Faktyczne zniesienie monarchii nastąpiło 14 listopada 1918 roku. Rada Regencyjna Królestwa Polskiego rozwiązała się i przekazała zwierzchnią władzę państwową Naczelnemu Dowódcy Wojsk Polskich Józefowi Piłsudskiemu. W stanowionych tego dnia aktach Piłsudski określił państwo polskie jako republikę. Na podstawie własnego dekretu z 22 listopada 1918 roku Józef Piłsudski objął najwyższą władzę Republiki Polskiej, jako Tymczasowy Naczelnik Państwa,

Z chwilą abdykacji cesarza Rosji w marcu 1917 roku oraz abdykacji wielkiego księcia Michała - Królestwo Polskie de facto utraciło swojego monarchę. Mikołaj II Aleksandrowicz Romanow, czyli ostatni cesarz rosyjski, król Polski, wielki książę Finlandii, panujący w latach 1894–1917. Car 30 października wydał tzw. manifest październikowy, znoszący część ustaw represyjnych - pozwolił wtedy na przywrócenie języka polskiego w szkolnictwie Kongresówki. Wprowadził też wolności obywatelskie: wolność wyznania, wolność słowa, wolność stowarzyszeń. To właśnie on 23 kwietnia 1906 nadał Rosji konstytucję, która gwarantowała carowi prawo weta ustaw głosowanych w Dumie i zapewniała mu szereg innych prerogatyw. W wyniku rewolucji październikowej i przewrotu bolszewickiego - utracił władzę w 1917 roku - chociaż ustrój republikański proklamowano już wcześniej czyli 14 września..

21 listopada rząd Rosji Sowieckiej wystosował do ambasadorów i posłów państw biorących udział w wojnie notę, wzywającą do wszczęcia rokowań pokojowych. 3 marca 1918 został podpisany w Brześciu traktat brzeski, który stanowił wycofanie się Rosji z I wojny światowej. 17 lipca 1918 cesarz wraz z rodziną zostali zamordowani przez bolszewików. Skończyła się ciągłość państwowa monarchii Rosji, zaczęła się historia autorytarnej dyktatury.

Biali.

Biali, nazywani inaczej "Biała Armia", czyli określenie ruchu oporu przeciwko Czerwonym czyli bolszewikom. Biała Armia reprezentowała rosyjski nacjonalizm, który miał wtedy zupełnie inne znaczenie niż dzisiaj. Biała Armia zwalczała separatystów, którzy chcieli utworzyć państwa narodowe, postulowali bowiem restaurację carstwa i imperium. Wśród Białych powszechnym zjawiskiem był antysemityzm i żywy stereotyp żydokomuny, przypisujący Żydom główną rolę w stworzeniu komunizmu. W propagandzie radzieckiej określenie „biali” dotyczyło nie tylko sił lojalnych carowi, ale również Polaków, których nazywano „białopolakami”.

Zmiany te dotknęły bezpośrednio Polski. Nie sposób wyobrazić sobie, jak dzisiaj wyglądałaby Europa, gdyby nie Cud Nad Wisłą i przywództwo Józefa Piłsudskiego. Nie wiadomo czy wogóle doszłoby do konfliktu, gdyby Białym udało się obalić w Rosji bolszewików.

Po śmierci cara Mikołaja Polska znalazła się w zupełnie innej perspektywie - bez monarchy. Kwestią sporną władz Niemiec i Austro-Węgier był temat ewentualnego kandydata na tron polski. Każde z państw centralnych chciało umieścić w nim swojego kandydata. Cesarz Wilhelm II, kanclerz Georg von Hertling oraz sekretarz stanu do spraw zagranicznych Richard von Kühlmann ustalili 16 kwietnia 1918 roku, że koronę polską powinien otrzymać Albrecht Eugeniusz Wirtemberski, drugi syn wirtemberskiego następcy tronu. Pojawiały się również inne kandydatury, ale ostatecznie - nie wyłoniono Króla, ani nikt skutecznie nie sięgnął po ten najwyższy zaszczyt.

Co za ironia... Rada Regencyjna powołana reskryptami niemieckimi i austro-węgierskimi na podstawie nadanego przez te władze patentu w sprawie władzy państwowej zniosła Królestwo Polskie. Członkiem Rady Regencyjnej byli : Józef Ostrowski herbu Korab (regent), Aleksander Kakowski herbu Dołęga - prorosyjski prymas Królestwa Polskiego (Akademia Duchowna w Petersburgu), oraz Zdzisław Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża.

Zaledwie kilka lat później dochodzi do zbrojnego zamachu stanu zwanego później jako "Przewrót majowy". Republika okazała się wieczną wojną partii i klanów o władzę i majątek Polski. Demokracja wcześniej czy później prowadzi do podziału społeczeństwa na dwa walczące ze sobą obozy. W okresie II Rzeczypospolitej była to Endecja i Sanacja. W miarę upływu czasu walka staje się coraz bardziej bezwzględna i prowadzi do dyktatury, a w konsekwencji do upadku państwowości. Wewnętrzna walka wyniszcza gospodarkę i całe społeczeństwo siejąc spustoszenie cywilizacji.

Wedle oficjalnych danych w czasie zamachu zginęło 215 żołnierzy i 164 cywilów, nieoficjalne dane mówią jednak, że ofiar mogło być znacznie więcej.

Jak wyglądałyby losy Polski, gdyby w 1918 roku władzę objął Król Polski?

Józef Piłsudski był niezwykłym żołnierzem, ale niestety - tragicznym politykiem. Jego ułomność bezlitośnie wykorzystywały wszystkie środowiska polityczne, co pogłębiało kryzys społeczny i gospodarczy w II Rzeczypospolitej. To postać tragiczna.

W 2006 roku, w III Rzeczypospolitej czyli już 80 lat po tych wydarzeniach w Sejmie złożono cztery projekty uchwał w tej sprawie.

Żaden z nich nie został przyjęty.

W maju 2009 roku nowe projekty uchwał przygotowały Polskie Stronnictwo Ludowe i Sojusz Lewicy Demokratycznej. Dokument PSL dotyczył przede wszystkim uczczenia pamięci ofiar zamachu majowego. W projekcie SLD można natomiast przeczytać, że :

W wyniku przewrotu majowego Polska znalazła się na krawędzi wojny domowej. Jego autorzy skazali na śmierć setki niewinnych ludzi: żołnierzy i mieszkańców Warszawy. Kazali Polakom strzelać do Polaków. Stworzyli w Berezie Kartuskiej obóz dla przeciwników politycznych. Zamiast służyć Narodowi podzielili go na zwalczające się obozy.

Oba projekty nie uzyskały poparcia Platformy Obywatelskiej oraz Prawa i Sprawiedliwości.

Dzisiaj coraz powszechniej Jarosława Kaczyńskiego nazywa się Naczelnikiem Państwa, a III Rzeczpospolita Polska nieuchronnie zmierza w kierunku autorytarnej dyktatury.

W 1918 roku otrzymaliśmy największy dar jaki może otrzymać naród : wolność. Oddaliśmy go partiom politycznym, wyzbyliśmy się go w złudzeniu, że władza jest domeną ludzi odpowiedzialnych i gotowych do poświęceń dla ojczyzny. Jeżeli nie wrócimy do ustroju monarchii, z demokracji zrodzi się autorytaryzm, a historia zatoczy koło i Polacy znów zaczną zabijać się nawzajem, by później paść ofiarą odradzających się potęg imperialnych. Żądza władzy w kraju składa na ołtarzu wolność ojczyzny.

- Jarosław Narymunt Rożyński,
www.prezydent.org.pl