Jarosław Narymunt Rożyński

Japońskie Wyspy Kurylskie

29 sierpnia 2016r

Problem uregulowania prawnego statusu Wysp Kurylskich jest poważną przeszkodą w relacjach Rosji z Japonią. Ten mały archipelag wysp wulkanicznych położony na Oceanie Spokojnym znajduje się pomiędzy japońską wyspą Hokkaido a rosyjskim półwyspem Kamczatka. Południowa część archipelagu jest przedmiotem sporu.

W latach 1956, 2004 i 2006 Rosja proponowała oddanie części spornych wysp Japoni, która odrzuciła ofertę jako nie satysfakcjonującą. Każda wyspa na archipelagu jest wulkanem bądź jego częścią. W Dużym Łańcuchu jest ponad 160 wulkanów. Na tych małych wyspach występują niewielkie złoża rudy ołowiu, rtęci, złota i miedzi, renu.

Historia sporu o Wyspy Kurylskie sięga jeszcze XVII wieku i początkowo swoje roszczenia do tego regionu zgłaszała Holandia. Dopiero około 1697 roku pojawiły się pierwsze rosyjskie informacje na temat tego regionu. Pod koniec XVIII wieku jeden z gubernatorów rozciągnął na wyspy zwierzchność rosyjską, jednak caryca Katarzyna II nie potwierdziła tego formalnie. Japończycy, którzy wkrótce później zajęli wyspy Iturup i Kunaszyr i w 1799 roku osadzili tu swoje wojsko. Rosyjsko-japoński układ z 1855 roku przyznawał wszystkie wyspy leżące na północ od Iturup Rosji. W 1875 roku Rosja odstąpiła Japonii pozostałą część Wysp Kurylskich w zamian za pełną władzę nad Sachalinem. Z kolei połowę Sachalina utraciła w roku 1905 w wyniku wojny rosyjsko-japońskiej.

Dopiero w lutym 1945 roku na konferencji jałtańskiej przywódcy koalicji antyhitlerowskiej zaplanowali, że ZSRR zaatakuje Japonię, pomagając w ten sposób Amerykanom, i odzyska Wyspy Kurylskie. Innymi słowy za plecami Japonii Rosjanie dogadali się z Amerykanami. W efekcie tego w sierpniu 1945 roku ZSRR, wywiązując się z umowy zawartej na konferencji poczdamskiej, zaatakował siły japońskie w Mandżurii, na Sachalinie i Kurylach otwierając tym samym dla Japonii wojnę na dwóch frontach.

Dmitri Miedwiediew w trakcie swojej prezydentury prowokacyjnie odwiedził terytorium będące przedmiotem sporu. 1 listopada 2010 roku prezydencki samolot wylądował na wyspie Kunaszyr w drodze powrotnej Miedwiediewa z Wietnamu do Moskwy. W wyniku tej prowokacji Japonia czasowo odwołała swojego ambasadora z Moskwy.

Skąd zatem taki spór o małe wulkaniczne wyspy ? Źródła konfliktu są podobne do tych, jakie towarzyszą sporom terytorialnym Chin. Na Wyspach Kurylskich występują złoża gazu i ropy, które nie są jeszcze w pełni oszacowane. Wstępnie potwierdzono także występowanie rzadkiego pierwiastka renu, potrzebnego w przemyśle lotniczym, a zarazem bardzo kosztownego. Jego ceny zaczynają się od $5000 za kilogram.

Drugim krytycznym czynnikiem jest dostęp floty rosyjskiej do oceanu przez cały rok. Ze względu na otaczające wulkany - region ten jako jedyny nie zamarza przez cały rok i pozwala w swobodny sposób przemieszczać się w regionie Morza Ochockiego. Morze to jest swojego rodzaju bazą dla rosyjskich okrętów podwodnych.

Innymi słowy, w ostateczności o konflikcie, zdecydowała geografia.

- Jarosław Narymunt Rożyński,
www.prezydent.org.pl